پروژه تخریب دکتر محمود احمدی نژاد و دولت او، قبل و بعد از انتخابات تیر 84 ابعاد متعدد داشته است. اما یکی از مهم ترین این ابعاد، ارائه تصویری معوج از رویکرد او به مسئله مهدویت و انتظار بوده است. مخالفان با اشاره به تاکید احمدی نژاد بر مسئله مهدویت سعی دارند از او تصویر فردی عوام گرا، خرافی، به دور از سیره امام خمینی (ره) و حتی وابسته به انجمن حجتیه ارائه کنند. این امر که در زمان انتخابات با شایعه مضحک طرح شهرداری برای تعیین مسیر حرکت امام زمان در تهران (!) آغاز شد، در دو سال اخیر با دروغ های شاخ داری چون صرف هزینه چند میلیاردی برای دادن شربت به زائران جمکران، ماجرای چاه جمکران (!) و برنامه ساخت هتل جهت ظهور (!!) ادامه یافته است و با مصاحبه هایی که در آن نگرانی از غلبه اسلام خرافی و حجتیه ای و به فراموشی سپرده شدن راه امام (ره) موج می زند، تکمیل می شود. این مباحث گاه از سوی طیفی از روحانیون سیاسی (که عمدتاً در محافل حوزوی به فاقد بودن دانش عمیق دینی شناخته می شوند) مطرح می گردد و به واسطه ی آن برخی حساب های قدیمی مربوط به دهه ی 40 و 50 تسویه می شود! تسویه حساب هایی که در پوشش مخالفت با رئیس جمهور، خصومت های شخصی و باندی که هدف آن عالمانی چون آیت ا... مصباح یزدی است، را مد نظر دارد. بعضی از اصولگرایان نیز با طرح چنین مباحثی سعی در تثبیت موقعیت تازه یافته شان در محافل روشنفکری و جلب توجه رسانه ای دارند. اما مهمترین بار در این مسیر بر دوش جریانی است که آن را می توان جریان «مدرنیست مسلمان» نام نهاد. مدرنیست های مسلمان که 16 سال پس از جنگ موقعیت های حساس و کلیدی اقتصاد، فرهنگ و دیپلماسی را در اختیار داشته اند، به عنوان جریان اصلی معارض دولت اصولگرا، بیش از همه به هجمه و تخریب گفتمان مهدویت گرایانه دکتر احمدی نژاد پرداخته اند. در مورد اینان مسئله فقط نوعی تسویه حساب یا فضا سازی و جنگ روانی نیست. به نظر می رسد جریان مدرنیست مسلمان به واقع از طرح مسئله مهدویت و انتظار، خشمگین و برآشفته است. آنچه در ادامه می آید پاسخی به این پرسش است: چرا مدرنیست های مسلمان از رونق یافتن گفتمان مهدویت برآشفته اند؟

تسخیر سفارت امریکا، چه به عنوان مرکزی که اگر اشغال شود، بسیاری از توطئه‌ها و درگیری‌ها و اغتشاشات جامعه‌ی آن روز ایران را از بین خواهد رفت، و چه به علت حمایت‌هایی که دولت امریکا از شاه مخلوع ایران می‌کرد، و چه به دلیل گمانه‌هایی مبنی بر ایجاد کودتا در کشور به وسیله‌ی دولت امریکا و یا به هر دلیل دیگر، بحثی است که برای تحلیل آن باید شرایط وقوعش را درک کرد. این تصمیم که نوعی عکس العمل طبیعی ملت ایران در برابر اقدامات امریکا علیه ایران بود، از زوایای مختلفی قابل طرح و بررسی است، چه از حیث تاثیرات و پیامدهای مثبت و حتی شاید منفی آن، چه از جهت هدف‌ها و انگیزه‌های عاملان و چه از جهت وجوه اجتماعی و تفاسیر جامعه‌شناختی آن. اما نگریستن به ابعاد حقوقی ماجرا، بحثی مجادله انگیز می‌باشد و عرصه‌ای است که در کشور ما شاید هنوز زیر ذره بین نرفته و به آن پرداخته نشده است.

سوال اصلی در خصوص وجود حقی مشروع یا تجاوزی نامشروع در جریان این واقعه است.

آنچه از آن به عنوان "نخبه‌گی سیاسی" یاد می‌شود، ناظر بر ورود به مقوله سیاست با مجهز بودن به توان تحلیل و فراتر از مناسبات معمول در این عرصه و جریان‌ها وگروه‌های سیاسی است. در واقع یک "نخبه سیاسی" فراتر از یک فعال سیاسی از زاویه‌ای دیگر به آنچه در صحنه سیاسی رخ می‌دهد نگریسته و رویداد‌ها را تحلیل و با استمداد از شم قوی سیاسی و نیز الگوهای متعارف "رفتار سیاسی" آنچه احتمالاً در پی یک کنش سیاسی خواهد آمد را پیش بینی و در جهت مدیریت صحنه در اختیار سیاست‌گزاران و درواقع بازیگردانان اصلی صحنه سیاست قرار می‌دهد‌. البته نباید اینگونه تصور شود که حوزه فعالیت و نیز ابزار عمل "نخبه سیاسی"- با تعریف فوق- و "فعال سیاسی" کاملاً از هم جداست بلکه یک "فعال سیاسی نیز- در بهترین حالت- باید از شم قوی و توانایی تحلیل رویدادها برخوردار باشد اما می‌توان اینگونه نتیجه گرفت که کارویژه یک "نخبه سیاسی" لزوماً ورود مستقیم به معادلات روزمره سیاسی نیست و نباید باشد. و اما جنبش دانشجویی با عطف به آنچه پیرامون "ویژگی های نخبگی سیاسی" عنوان شد و به طبع مشخصه‌های ذاتی یک جنبش دانشجویی به عنوان مجموعه‌ای که بیرون از صحنه سیاست، ناظری هوشمند بر رخدادهای سیاسی است، جایگاهی است که می تواند -و باید- بیشترین نخبه سیاسی را در درون خود پرورش دهد. هر چند که همین ویژگی بعضاً باعث آن شده است که برخی از فعالان صحنه سیاست با سوء استفاده از شور و هیجانات جوان دانشجو به جنبش دانشجویی به عنوان پیاده نظام و ابزار دستیابی به خواسته‌های خود نگریسته و این هیجانات را به سمت و سوی مورد نظر خویش سوق دهد. با نگاهی به تاریخ فعالیت جنبش دانشجویی در کشور نیز شاهد فراز و فرودهای زیادی در این زمینه خواهیم بود. جنبش دانشجویی زمانی با تحلیل و آینده‌نگری دست به اقدامی شجاعانه همچون"تسخیر سفارت آمریکا" در آبان 58 زده و به تعبیر امام راحل (ره) انقلاب دومی را رقم میزند و زمانی دیگر بخشی از این جنبش آن‌چنان غرق در هیجانات سطحی‌نگرانه می‌گردد که همچون آنچه در تیرماه 78 رخ داد همچون عروسک خیمه شب بازی، بازیچه دست جریانهای سیاسی خارج از دانشگاه می شود و در پی آن فضایی مملو از رخوت و دلزدگی سیاسی مانند آنچه اکنون در آن به سر می‌بریم را رقم می‌زند به طوری که در منظر بخش عمده‌ای از جوان دانشجو تلاش در جهت کسب بینش سیاسی نوعی وقت تلف کردن و کاری بیهوده تلقی می‌گردد. تاکید مقام معظم رهبری بر "نخبه‌پروری سیاسی" به عنوان یکی از کارویژه‌های امروز جنبش دانشجویی نیز حاکی از وجود نقصان و کمبود در این حوزه از فعالیت دانشجویی از منظر نگاه تیزبین ایشان است‌. و اما بنابر آنچه گفته شد می‌توان بزرگترین مانع پیش رو در مسیر نخبه پروری سیاسی در بستر تشکل‌های دانشجویی را از یک سو، نوعی فضای رخوت و دلزدگی نسبت به سیاست در بدنه دانشجو ناشی از آنچه "احساس بازیچه بودن" در مجموعه رخدادهای منجر به تیرماه 78 بود و از سوی دیگر اکتفا کردن به برخی برداشتهای سطحی از سیاست فارق از پشتوانه تحلیل در میان برخی از دانشجویان – که خود خطر تکرار آنچه در تیرماه 78 رخ داد را تداعی می کند- در میان برخی از دانشجویان دانست که جنبش دانشجویی در مسیر نیل به پرورش نخبه گان سیاسی باید خود را از این قبیل آسیب ها مصون دارد.

زمانی که آخرین شماره‌های «اندیشه امروز» را آماده می‌کردیم‌، فکر نمی‌کردیم که سال‌ها بعد کسانی پیدا می‌شوند، که آرشیو نشریه را از زیر خاک برآورند! و مهم‌تر از آن بر آن شوند تا دوباره، اما به شیوه‌های نو، آن را منتشر کنند. دانشجویانی که می‌خواهند به دور از هیاهوی کور و مخرب جنبش دانشجویی را خود به رسم اعتدال خردورزی دعوت کنند.

اشاره اين نوشتار به نحوة مواجهة جامعه شناسي و يك مساله در سياست خارجي- خاورميانه مي پردازد و دقيقه اي انتقادي بر عملكرد جامعه شناسي/ علوم اجتماعي در ايران محسوب مي شود. تاكيد اصلي بر جامعه شناسي است و اين به معناي مبرا كردن يا بي توجهي به عملكرد ديگر شاخه هاي علوم اجتماعي و حتي علوم انساني نيست. دليل اين گزينش، تشخص يافتگي و البته پرمدعا بودنِ جامعه شناسي است. اميد كه خوانده و شنيده شود!